Geneanet > DNA > Hulp en FAQ > DNA hulp > Geneanet DNA > Wat is een haplogroep ?

Wat is een haplogroep ?

Een haplogroep is een serie mutaties gevonden in een chromosoom. Het is daardoor te detecteren in het DNA van een persoon en kan per regio of zelfs per persoon verschillen.

Haplogroepen worden aangegeven met codes (bijvoorbeeld : “T”, “H5a1”, “E1b1a1a1”), hetgeen het genealogisch traceren van deze genetische mutaties vereenvoudigt.

Binnen de menselijke genetica worden deze haplogroepen over het algemeen het meest bestudeerd :

• De patrilineaire haplogroep (Y-chromosoom), doorgegeven van vader op zoon (vrouwen hebben dit niet) ;
• De matrilineaire haplogroep (mitochondriaal DNA), doorgegeven door de moeder aan afstammelingen van beide sexen.

Geneanet voorziet, indien uw DNA-profiel het toelaat, in de patrilineaire haplogroep (alleen voor mannen) en de matrilineaire haplogroep. Dit betreft DNA-profielen van 23andMe (paternale en maternale haplogroepen), en de laatste profielen van Ancestry en MyHeritage (alleen paternale haplogroep). DNA-profielen van andere sites, die op Geneanet kunnen worden geïmporteerd, bevatten geen haplogroepinformatie, dus wij kunnen u helaas niet vertellen welke dat zouden zijn.

Om uw haplogroepen in te kunnen zien gaat u naar uw DNA-pagina.

Meer info

De algemeen geaccepteerde theorie is dat alle mensen afstammen van één gemeenschappelijke voorouder die ergens in Afrika leefde, enkele honderdduizenden jaren geleden. Daarom hebben alle nu levende mannen een gemeenschappelijke voorouder, genaamd Y-chromosomale Adam of meest recente gemeenschappelijke paternale MRCA (most recent common ancestor), en alle vrouwen hebben een gemeenschappelijke voorouder genaamd mitochondriale Eva of maternale MRCA.

In de loop der tijd hebben een serie mutaties het genoom van de afstammelingen van de patrinale en matrinale MRCA gemodificeerd, hetgeen resulteerde in bevolkingsgroepen met grote diversiteiten. Deze bevolkingsgroepen hebben zich verspreid over de wereld, en verspreidden zo ook hun DNA en mutaties. Haplogroepen definiëren groepen mensen met een gemeenschappelijke paternale of maternale voorouder, met dezelfde series van mutaties op het Y-chromosoom of in het mitochondriale DNA ; hierdoor wordt het mogelijk om deze migraties te dateren en te traceren.

Haplogroepen zijn nuttig binnen de genetische genealogie omdat zij aanvullende informatie verschaffen voor autosomale DNA analyses (atDNA).

Wat is een Y-chromosomale (paternale lijn) haplogroep ?

Het Y-chromosoom wordt alleen overgedragen van vader op zoon (via de paternale lijn). Vrouwen hebben geen Y-chromosoom, en dus ook geen Y-chromosomale haplogroep in hun genoom.

Gedurende vele generaties na het Y-chromosomale Adam MRCA, hebben vele mutaties het Y-chromosoom veranderd. Het vergelijken van die mutaties van twee mannen verteld ons hoe nauw zij met elkaar verwant zijn (deze verwantschap kan tienduizenden jaren oud zijn, of van veel recentere datum). Hoe hoger het aantal gemeenschappelijke mutaties op het Y-chromosoom, hoe exacter de paternale haplogroep en hoe recenter de gemeenschappelijke afkomst is. Hoe lager het aantal gemeenschappelijke mutaties is, hoe vroeger de gemeenschappelijke voorouder leefde, wellicht tienduizendsen jaren geleden.

In onze Europese gemeenschappen waarbinnen familienamen traditioneel worden overgedragen van vader op zoon, valt de historie van de familienaam in het algemeen samen met de historie van het Y-chromosoom binnen een familielijn. Bestudering van deze correlatie levert wetenschappelijke bevestiging op van verwantschap (recent of niet) tussen twee mannen die theoretisch tot dezelfde paternale lijn behoren.

De fylogenetische stamboom kan gelezen worden op dezelfde manier als een familiestamboom : hoe verder men terug gaat in een stamboom, hoe ouder de haplogroepen zijn. Om een beeld te geven : de karaktistieke mutaties van haplogroep P zouden zo’n 40.000 tot 45.000 jaar geleden zijn ontstaan, die van de haplogroep R zo’n 25.000 jaar geleden. Voor elke nieuwe haplogroep werden nieuwe mutaties toegevoegd aan al bestaande haplogroepen. Concreet komt het er op neer dat haplogroep R personen bevat met de karakteristieke mutaties van haplogroep P, waaraan nieuwe mutaties werden toegevoegd.

Wat is een mitochondriale DNA haplogroep (maternale lijn) ?

Een mitochondriale DNA haplogroep wordt gedefiniëerd vanuit de analyse van het mitochondriale DNA (mtDNA) opgenomen in het mitochondrion en generaties lang overgedragen door moeders. Het bestuderen van de maternale lijn is gebaseerd op de detectie van opeenvolgende mutaties in dit mitochondriale DNA sinds dat van het MRCA van alle hedendaagse vrouwen, mitochondriale Eva, van wie wordt gedacht dat zij 150.000 tot 170.000 jaar geleden leefde.

In principe is het veel moeilijker om een gemeenschappelijke voorouder te vinden via de maternale lijn, omdat de familienaam, in tegenstelling tot die van de paternale lijn, wijzigde van generatie op generatie.

Deze stamboom kan op een zelfde manier gelezen worden als die van de Y-chromosomale haplogroepen, net als in een familiestamboom : hoe verder terug men gaat, hoe ouder de haplogroepen zijn. Om een beeld te geven : de karakeristieke mutaties van haplogroep U zouden zo’n 43.000 tot 50.000 jaar geleden zijn ontstaan, die van de haplogroep T zo’n 30.000 jaar geleden. Deze haplogroepen zijn zelf weer onderverdeeld in onderklassen. Voor haplogroep T zijn dit bijvoorbeeld de onderklassen T1 en T2, die zelf weer onderverdeeld zijn in T1a en T1b, en T2a, T2b, T2c, etc.

Om beter te kunnen begrijpen hoe haplogroepen werken, een voorbeeld :

• de C16294T mutatie karakteriseert haplogroep T;
• de C16294T en C16296T mutaties karakteriseren haplogroep T2;
• de C16294T, C16296T, en G16153A mutaties karakteriseren haplogroep T2e.

Ongeveer 30.000 jaar geleden vond een mutatie plaats in het mitochondrial DNA van uw maternale voorouder, die wij Christine zullen (moeder van uw moeder’s moeder, daar de moeder van, etc.), de C16294T mutatie (een cytosine werd een thymine op positie 16294 van haar mitochondriale DNA) welke karakteristiek is voor haplogroep T. De haplogroep van Christine en haar maternale afstammelingen werd daardoor haplogroep T.

Een paar millenia later vond een mutatie plaats in het mitochondriale DNA van een van haar afstammelingen, Anna, de C16296T mutatie. Anna had toen twee mutaties die de T2 haplogroep karakteriseren, zodat haar afstammelingen nu tot de T2 haplogroep behoorden.

Nog een paar millenia daarna vonden in het mitochondriale DNA van Mary, een afstammeling van Anna, een nieuwe mutatie plaats : de G16153A mutatie. Mary had toen drie mutaties, deze nieuwe mutatie en de twee mutaties verworven van haar voorouders Christine en Anna. Deze serie mutaties corresponderen met de haplogroep T2e, tot welke Mary en haar afstammelingen behoorden.

Als uw haplogroep T2e is en de haplogroep van een andere Geneanetgebruiker is ook T2e, dan heeft u beiden Mary als gemeenschappelijke voorouder.

Als uw haplogroep T2 is en die van uw contact ook, dan heeft u Anna als gemeenschappelijke voorouder.

En als uw haplogroep T is en die van uw contact ook, dan heeft u Christine als gemeenschappelijke voorouder.

Uw maternale verwantschap met deze Geneanetgebruiker kan daarom een paar eeuwen terug gaan of een paar milennia. Het zelfde principe geldt voor Y-chromosomale haplogroepen.

Ontdek uw haplogroep

Bijkomende hulp nodig?

U kunt op ons forum terecht voor hulpvragen over de Geneanet website en/of als u hulp nodig heeft bij het onderzoek naar uw familiegeschiedenis.

Vond u dit artikel nuttig ?

Ja Nee

Bedankt voor je feedback !

Zoeken