Pagina 1 van 1

Heksenprocessen als bron?

Geplaatst: 31 maart 2019, 19:52
door verdonckw
Ik weet niet of dit hier al ter sprake is gekomen, maar je kan ook de heksenprocessen in Vlaanderen als gegevensbron gebruiken.
Zo heb ik daar een Joryne Verdonck gevonden die op de brandstapel terechtgekomen is. Het volledige vonnis staat daarop. Misschien hebben anderen er ook wat aan. ;)

https://www.kuleuven-kulak.be/facult/rechten/Monballyu/Rechtlagelanden/Heksenvlaanderen/heksenindex.htm

Als voorbeeld:
47. Brugse Vrije, schepenen, 26 oktober 1619: Jooryne Verdonck[41]

Van weghen myn heer Philips van Merode, Grave van Middelburch in Vlaenderen, baenderheere des Heilich Rycx ende van Frentsen etc., hoochbaiiliu der stede van Brugghe ende Lande van den Vryen, mitsgaeders Joncheer Marcq Anthoine de Saldaigne, burchmeester van de commune van den zelven Lande, is my ghelast jeghens u Joryne Verdonck, dochter van Jooris, gheboren van de prochie van Blarygnies, hier teghenwoordich, ofte zoo ghy anders by naeme ende toename ghenaemt zyt, te vertoonen het naervolgens. Alvooren dat naer naer alle rechten, zoo goddelicke, natuerelicke als weerelicke, eenen yeghelicke mensche God almachtich, die den zelven gheschapen heeft, lief te hebben ende te beminnen, den zelven tallen tyden te betoonen alle eere ende reverentie ende hem alleene te behaeghen, zynde ooc expresselick verboden met den duvel, vyandt van tmenschelicke gheslachte, te hebben eenighe vrientscap ende conversatie, zoot ooc verboden is den eenen mensche den anderen in zyn lichaem te verhinderen, vele meer een moeder haer kynt, op peine van dies contrarie doende ghepuniert te worden met de straffen by de zelve wetten ghementioneert. Desen nochtans nyet jeghenstaende is waerachtich dat ghy Joryne Verdonck voornompt u zoo verre hebt vergheten als van tzydert u oude van veerthien jaeren ten dyveersche stonden u te begheven tot vleesschelicke conversatie met den boosen vyandt der hellen, ghy alsdoen wonachtich wesende in de prochie van Blarynghen, plaetse uwe gheboorte, metgaeders ooc tot Nazareth ende Bovekercke, alwaer ghy u successivelick met uwen man hebt onthouden. Met welck leelick ende abominabel faict u noch nyet ghenouchende, hebt bovendien nyet alleene ter begheerte van den zelven boozen afghegaen ende verzworen Godt almachtich ende u Doopsel, maer bovendien gheleit zeker poyerkin, dat ghy van hem hadt ontfanghen, up tlichaem van Franskin, u kint, twelck eeneghe daernaer is overleden. Soo ghy ooc van ghelycken hebt gheleit zeker poeyer up tlichaem van den voorseyden uwen man, daervan hy langhen tyde heeft ghequollen, mitsgaders bedorven eeinghe braute van Marcq le Pescheur, vader van zelven uwen man, hoewel ghy tzelve laetste poinct hebt gheloochent, zynde van dies voorseyt ghebleken naer informatie by uwen eyghen kennesse buuten alle banden van ysere ghedaen, twelck zyn zaecken nyet lydelick in een landt van recht zonder condigne punitie. By welcken de selve heeren concluderen, tenderende ten fine men u Joryne Verdonck voornompt schuldich is over recht publyckelick te branden an een staecke zoo datter de doodt naer volght, andere in exemple. Burchmeesters ende schepenen sLandts van den Vryen condemneren u Joryne Verdonck, dochter van Jooris, gheboren van de prochie van Blarygnies hier teghenwoordich ofte zoo ghy anders met bynaeme ende toename ghenaemt, zyt ghewoelt te worden an een staecke zoo datter de doodt naervolght ende u lichaem daernaer ghebrant zynde, ghehanghen te worden in een vorcke anderen ten exemple. Ghepronunchiert ende volcommen den XXVJen octobre 1619.

Re: Heksenprocessen als bron?

Geplaatst: 01 april 2019, 10:58
door greetjepittery
Toverij en hekserij wordt vooral geassocieerd met de de ‘eeuwen van de grote heksenvervolgingen’,
namelijk de 16de en de eerste helft van de 17de eeuw.
Er wordt vaak gesteld dat het hekserijgeloof in de 18de eeuw was verdwenen onder invloed van de Verlichting,
rationele verklaringen, het geloof in de rede en de opkomst van de wetenschappen,
maar toch was het 'hekserijgeloof' in de 18de eeuw nog niet helemaal verdrongen door het rationele denken...
Zie daarvoor de E-thesis van N. Vranckx, http://www.ethesis.net/ (vai 'Nieuwe tijden, nr.33) :
"Magie in het Europa van de 18de eeuw", de algemene inleiding

Het laatste heksenproces werd gehouden te Turnhout rond 1910, maar hier wel 'in omgekeerde richting',
namelijk niet de heks werd aangeklaagd maar de aanklagers kregen een proces aan hun broek.
Nog recenter te Dessel in 1950, zie : https://nl.wikipedia.org/wiki/Dessel (zie onder evenementen, 5.3).

Reden genoeg om hieraan een forumtopic te wijden; wel verplaatst naar het forum 'dagelijks leven'
want goed gekend in het leven van onze voorouders ten tijde van de parochieregisters / DTB-boeken.
Nog langer doorwerkend dus en bevestigd door volgend WP-artikel (+linkjes en referenties) :
https://nl.wikipedia.org/wiki/Europese_heksenvervolging

Bedankt Walter voor je reactie (naar boven scrollen) en wie nog verdere info heeft, laat maar komen

PS - Heb zowel bij mijn Kempense 'schoonvoorouders' een Verdoncklijntje rond Geel als eigen Verdonckvoorouders te Beernem (W.Vl.).
Je familienaam uit het Land van Waas ontstond wellicht onafhankelijk van die uit andere provincies.
Verder stel ik vast (na het doornemen van lange processenlijsten) dat :
- misdaad maar ook hekserij wellicht streek,- ja provincieoverschrijdend kan zijn
- en, dat 'vreemden' (= niet uit de streek) wel eens een naam verzonnen.
Niet gezegd dat je een 'heksentante' in de familie hebt ;-) Groetjes, Greta