Plaats reactie

Weesakte Tielt,1545

greetjepittery
greetjepittery
Moderator
Berichten: 2179
Stamboom : Grafisch
Stamboom bekijken

Weesakte Tielt,1545

Bericht 29 november 2016, 21:19

In bijlage een Weesakte uit Tielt van 1545 en een poging tot ontcijfering ervan.
De documenten werden me toegestuurd door een Amerikaan, waarmee ik de voorvaders Bavo Coussins fs Hendric deel.
Kunnen jullie eens kijken naar de ontcijfering & vertaling en ook naar nog wat onduidelijkheden?
Alvast bedankt voor de moeite en om er "de rode stylo bij te halen"  ;-)  mvg, Greta

Een poging tot vertaling in hedendaags Nederlands :
(01) Pieter Coesijns uit Tielt en Matheus Vander Mersch (02) uit Wingene als voogden van Pierkin, Bavekin, Grietkin, Callekin
(03) en Maykin Cousyns fii ./ kinderen van Heindric verklaren onder ede (04) op de 29 Hooimaand (juli) 1545 dat
(5) het goed (aan) de wezen toekomt en 'verstorven' (?) bij het overlijden (06) van hun vader, meer bepaald : - vooreerst een vierde
(07) van een der bebouwde plaatsen (stede > hofstede met alles er op en er aan?), gelegen in de parochie van Tielt,
(08) nabij de 'bouckboom' (wijk of straat wellicht), waarbij een vierde van een woonhuis (met land) waarop
(09) bomen en 'catheylen' (?) staan, waarvan (10) de wezen ongeveer 4 gemeten en 33 roeden (+hoe groot? 300 r. = 1 gemet) erven
(11) en ook nog de helft van een stuk land ter grootte van 60 roeden, waarvan de andere helft op naam staat
(12) van Belle Vande Walle, nabij de 'Tomme' molen. 
(13) Ook nog de helft van (eender?) een meers (grasland) ter grootte van ongeveer 40 roeden nabij "Hellebuc". 
(14-15-16) En nog de helft van een meers gelegen voor het hof van Griete Tack, (17) gemeen en onverdeeld met de moeder (van G.T.),
(18) met alle er op staande bomen en  catheylen.  Ook nog een (hof)stede van Michiel Vandermersch  naast "Hoolyckt" met bomen en
(21) hakhout (struiken).  En zonder heerlijke (>kasteelheer) renten de som van 35  pond groot, zoals de gewoonte was met de moeder (...),
(25) de voogden Adriaen Debane de zoon van Pieter uit Wingene en (26) Maerten Vanbruwaene de zoon van Roeland uit Tielt. 
(27) Op 12.11.1554 kwam Bavin (Bavo) (=voorva Bavo werd 25j., meerderjaarig). (28) en verklaarde zich akkoord en ontsloeg de voogden. 
(29) (En) Bettien Hellebuc, de dochter van Lucas en weduwe van (30) Pieter Coesens en verklaarde zich akkoord en ontsloeg de voogden.
(In de marge) 9.1.58 Trystram Van Hamme trouwde met Grietkin (Coussins) en kwam en verklaarde zich voor akkoord (was content).

PS - Mijn tekst achteraf aangepast met cijfertjes, zoals bij Bart.
Bijlagen
scan 5(1).pdf
(1.99 MiB) 24 keer gedownload

greetjepittery
greetjepittery
Moderator
Berichten: 2179
Stamboom : Grafisch
Stamboom bekijken
Sorry, scan 4 kwam niet mee... hier is hij dan...
Nee! Lukt niet, want de originele tekst is meer dan 9 MB en kan maar tot 6MB
Ik probeer nog om document in 2 delen op te sturen maar zal wellicht niet lukken want PDF...
Nazicht van ontcijfering + vertaling is ook al OK.  mvg, Greta

bartjans
bartjans
Berichten: 1152
Stamboom : Niet grafisch
Stamboom bekijken
Als nazicht van ontcijfering en vertaling OK is, is er dan nog een vraag over, Greta? Zijn het de vraagtekens die nog weggewerkt moeten worden?

Bart

greetjepittery
greetjepittery
Moderator
Berichten: 2179
Stamboom : Grafisch
Stamboom bekijken
Bedankt Bart voor je reactie,
Ja, zonder dat originele handschrift heeft het niet zo veel zin... 
Ik heb aan de hand van dat hs. en wat die Amerikaan me doormailde nog wat verder proberen te ontcijferen...
Maar ik moet vandaag nog uitvissen hoe ik dat hs. in PDF kan verkleinen of knippen.
Tot in de loop van de dag wellicht.  mvg, Greta

greetjepittery
greetjepittery
Moderator
Berichten: 2179
Stamboom : Grafisch
Stamboom bekijken
Derde keer, goede keer?...
Bijlagen
scan 4 dopdf.pdf
(1.28 MiB) 17 keer gedownload

cvanhuyse
cvanhuyse
Berichten: 4
Stamboom : Niet grafisch
Stamboom bekijken
CATEILE

Woordsoort: znw(o.)

Varianten: cateil, cateele, cateel, catteil, catel

Modern lemma: kateil
(cateil, cateele, cateel, catteil, catel), znw. o. Van ofra. catel, chatel, chaptel, cheptal; oeng. catel, chatel, chetel; mlat. capitale, captale; eng. chattels, have en goed, en cattle, vee. Duc.2 2, 131: “dicitur bonum omne quod possidetur, praesertim vero bonorum species illa, quae in pecudibus consistit. Nam capitum vocabulo pecudes intelliguntur, unde quidquid boni in armentis et pecudibus est capitale, captale et catallum appellatum est.” Vgl. Littré op cheptel; voor hooft in de bet. vee het ndl. bestehooft, hd. bestehaupt, en Duc.: “capitale vivens”, alsmede voor de ontwikkeling der beteekenissen, lat. pecu, pecunia, peculium; eng. fee (= geschenk in geld, fooi) = ndl. vee. Ook in het mv. cateilen in gebruik. Vgl. Invent. v. Br. 1, 316, en Gloss. 136.
+↪1.  Stuk vee; in het mv. levende have, vee. Hetzelfde als queckenoot; z. ald. Kil. kateylen, kateelen, pecus; het beste katheyl, Fland. preciosissimum pecus domesticum aut aliud ornamentum; vulgo melius cathallum et optimum caput (bestehooft).
+↪2.  Een roerend goed; in het mv. roerende goederen; hetz. als have, en het tegenovergestelde van erve, onroerend goed. Bepaaldelijk dezulke, die dienen tot stoffeering van huizen en erven. Zie Wiel. Instr. Gloss. en vgl. ndl. meubel. Kil. kateylen, kateelen, Fland. bona mobilia, supellex, res, facultates; vulgo catalla, cathallum. Binnaert: “tcatel van geleerde mannen zijn boeken, supellex virorum eruditorum sunt codices; cateyl, roerende huysraedt, supellex, moventia quaelibet, quidquid moveri potest.” Vgl. Stall. 2, 44.

greetjepittery
greetjepittery
Moderator
Berichten: 2179
Stamboom : Grafisch
Stamboom bekijken
Goeie dag 'betere ontcijferaars dan ondergetekende',
Een vrijblijvende vraagje : is het mogelijk om, vanuit het originele handschrift vooral nog eens te kijken naar die laatste alinea?
(...) En zonder heerlijke renten (> kasteelheer) de som van 35 pond groot, zoals (het) de gewoonte was met de moeder (...) ???
Sorry dat het documentje dan toch nog 'gekanteld' op het forum terecht kwam, alhoewel ik het 'rechtopstaand' had verstuurd.  Lukt het om het te 'draaien'?
Ook nog een bedankje aan Chris VH voor de toelichting, de andere vragende partij.
Hier nog een stukje voorgeschiedenis : http://nl.geneanet.org/forum/?topic=545905.new#new
Alvast bedankt voor de moeite, Greta

bartjans
bartjans
Berichten: 1152
Stamboom : Niet grafisch
Stamboom bekijken
01. Pietre Coesijns in Tielt en(de) Matheus Vander Mersch in
02. Winghen als vochden van Piercken, Baveken, Grietkin, Caellek(in)?,
03. en(de) Maeykin Cousijns f(il)ii Heind(ri)c bringhen over bij huer-
04. liedre eede up den XXIX in hoeymaendt XVcXLV het
05. goet der weezen toeco(m)men en(de) verstorven bij den overlijden
06. van huerliedre vadre te wetene: eerst het vierendeel van
07. eender behuusde stede ligghende in de prochie van Tielt
08. bij den bouckboom metten vierden van een woonhuus en(de)
09. boemen en(de) catheijlen daer op staende, daeraf co(m)t dese
10. weezen in erve ontrent IIII ghemeten en(de) XXXIII roen
11. noch de heelt van een stuck landts groet LX roen ghena(empt)
12. Belle Vanden Walle hoefstede bijden Tomme muelene.
13. Noch de heelt van eender merchs groet ontrendt LX roen
14. ande Hellebuc. It(em) noch de heelt vanden Hellebuck groet
15. ontrent IIc roen. It(em) noch de heelt van ontrent CL roen
16. ondre landt en(de) merchs voor 't hof van Griete Leck? al ligg(hen-)
17. de ghemeene en(de) onverdeelt met de moedre met alle
18. de boomen en(de) catheijlen daer op staen(de). It(em) noch in een (be doorstreept?)
19. stede te Michiel Vanden Merchs bij den hooyckt daer in zoe
20. hebben de kind(eren) IIIcLVIII roen met alle de boemen en(de)
21. slaach hout daer up staen(de) al niet belaest dan met herlicke ren(te).
22. Ende over alle de inhavelijcke catheijlen zuvere bove(n)
23. alle co(m)mere en(de) laeste de so(m)me van XXX l(i)b(ra) g(rooten) clevende
24. ondre de moedre die huer kindr(en) naer de costume.
25. Borghe Adrijaen de Bave f(ilius) Pietres in? in Winghen ende
26. Maerten van Berewane f(ilius) Roelandts in Tielt.
27. Up den XII van noevembre LIIII zo comp(ar)eerde Baevin ghehoert sinde ende hilt h(em?)
28. content ende vernocht ontslaet sin vochden ende alle andere.
29. Up den XIXen in octobere XVc ende LVII zo compareerde alhier Bettien Hellebuuck f(ili)a Luux wed(uwe)
30. Pietere Cousens ende hout huer content van zijn(en) gerede ontslaet de voochden ende alle ande(re)

duiding:
(r5) het goet verstorven bij den overlijden = het goed dat (door de wezen) geërfd wordt bij het overlijden van...
(r7,r13) eender behuusde stede. eender<eener<eenre (= genitief van een). Eender betekent dus niet 'één van de', maar 'van een' (het kwart van een bebouwde plaats).
(r8) den bouckboom. Ik denk dat hier eerder over een oude, losstaande beuk gaat.

to be continued...

greetjepittery
greetjepittery
Moderator
Berichten: 2179
Stamboom : Grafisch
Stamboom bekijken
Wel bedankt Bart!
En, gemakkelijkheidshalve heb ik, voor wie de ontcijfering nog zou kunnen verderzetten,
mijn eigen 'vertaling' (in de openingstekst) volgens de regels der kunst van cijfertjes voorzien. 
Met vriendelijke groeten, Greta

cvanhuyse
cvanhuyse
Berichten: 4
Stamboom : Niet grafisch
Stamboom bekijken
Terug v eventjes in Londen. Wel bedankt voor de schitterende omzetting. Prettig eindejaar!

hrenaat
male
Berichten: 36
"Boekboom" en "Tomme" zijn oude plaatsaanduidingen: zie HOLLEVOET F., Als straten gaan... praten, Tielt, 2005, p. 56, 230:

"Volgt eertijds de grens van de "Tommehoek", één van de 17de-eeuwse prekadastrale indelingen van Tielt-buiten. Tracé van de weg op de Ferrariskaart (1770-1778) met scherpere bocht weergegeven, mogelijk later gedeeltelijk aangepast of rechtgetrokken. Aan noordwestzijde wordt het gehucht "Boekboom" vermeld, z.g. naar een oude hofstede in 1645 gekend als "een stedeken ghenaamt Den Boucboom" (cf. Boekboomstraat)."

greetjepittery
greetjepittery
Moderator
Berichten: 2179
Stamboom : Grafisch
Stamboom bekijken
Hartelijk dank, Renaat
voor nog dat "tipje van de sluier" (bij r.8 en r.12)!  Ook voor ons, genealogen geldt :
"Hoe meer we weten, hoe meer we beseffen dat we nog veel niet weten"... maar dat maakt 'onze stiel' des te boeiender.
Hierbij ook nog "een pakje van onder de kerstboom" met bijeengesprokkelde links & tips, voor zover nog niet ontdekt :
- Kerst- en Nieuwjaar (9 reacties) : http://nl.geneanet.org/forum/?topic=504189.0
- Oude topografie (6 reacties) : http://nl.geneanet.org/forum/?topic=475491.0
mvg en u allen nog een mooie aanloop naar Nieuwjaar toegewenst, Greta

Plaats reactie

Terug naar “Paleografie, transcriptie en oude talen”